480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+1
Եղանակը Երևանում
Հայ
Հայաստանը չի հրաժարվում ատոմային էներգետիկայից
16:39
19 Դեկտեմբերի 2007

ԵՐԵՎԱՆ, 19 դեկտեմբերի./Նովոստի-Արմենիա/. Հայաստանը պաշտոնապես հայտարարել է ատոմակայանը շահագործումից դուրս բերելու աշխատանքների մեկնարկի մասին։ Ընդ որում, սա հայկական ԱԷԿ-ի առաջին կանգը չէ։ 1988թ. Հայաստանի հարավում տեղի ունեցած կործանարար երկրաշարժից հետո հանրության անհանգստությունն անվտանգության առումով էլ ավելի սաստկացավ՝ հաշվի առնելով Երևանից 30 կմ հեռու, Արարատյան դաշտավայրում գտնվող ատոմային էկետրակայանի սեյսմիկ հուսալիության աստիճանը։ Մեկ տարի անց ատոմակայանը փակվեց։

Դրա հետևանքով 90-ականների սկզբին երկիրը հայտնվեց էներգետիկ ճգնաժամի մեջ։ Էլեկտրաէներգիայի խիստ պակասն այնուամենայնիվ ստիպեց անկախ հանրապետության ղեկավարությանը վերակառուցելուց հետո կրկին աշխատեցնել հայկական ԱԷԿ-ի երկրորդ բլոկը։

ԱԷԿ-ի ֆինանսական հոսքերը 2003-ի սեպտեմբերին 5 տարով անցել են «ԻՆՏԵՐ ՌԱՈ ԵԷՍ» ՓԲԸ-ի հավատարմագրային կառավարմանը, որը ՌԱՈ «ԵԷՍ Ռոսիայի» (արժեթղթերի 60%) և «Ռոսէներգոատոմ» կոնցերնի (40%) դուստր ձեռնարկությունն է։

Մասնագետների գնահատականով, այսօր գործող երկրորդ բլոկը կարող է աշխատել մինչև 2016թ., որից հետո ատոմակայանի շահագործման ժամկետը կլրանա։

Ցանկացած ատոմակայանի աշխատանքների դադարեցումը երկար և բարդ գործընթաց է։ Հայաստանի կառավարությունը որոշում է ընդունել ՀԱԷԿ-ը շահագործումից դուրս բերելու ռազմավարություն մշակել։ Ընդ որում, աշխատանքները պետք է այնպես կազմակերպել, որ 2016թ.–ին ավարտված լինեն բոլոր անհրաժեշտ միջոցառումները։ Այս որոշմանը նախորդել են ԱԷԿ-ի փակման հնարավորությունների լայնամասշտաբ ուսումնասիրությունները, որոնք կատարել են եվրոպացի փորձագետները՝ TACIS «Աջակցություն Հայաստանի էներգետիկական քաղաքականությանը» ծրագրի շրջանակներում։

ՀՀ էներգետիկայի նախարար Արմեն Մովսիսյանը նշել էր, որ TACIS-ի մշակած ծրագրերի համատեքստում Հայաստանի մոտեցումները ԱԷԿ-ի վերաբերյալ հետագա քայլերի հարցին ամփոփվելու են գործող բլոկի փակմամբ՝ զուգահեռաբար լուծելով էներգափոխարինող հզորությունների կիրառման հարցը։

Մասնավորապես, նրա խոսքով, խոսքը գնում է ԱԷԿ-ի նոր բլոկի կառուցման մասին, որը համապատասխանելու է անվտանգության ընդունված չափորոշիչներին, որի հզորությունը թույլ կտա լուծել Հայաստանի ներքին պահանջների էներգամատակարարման հարցը, ինչպես նաև, տարածաշրջանային կտրվածքով, օգտակար կլինի մյուս երկրների համար։

Ռազմավարության մեջ մանարմասնորեն դիտարկվում են ՀԱԷԿ-ը շահագործումից դուրս բերելու հնարավոր տարբերակները, հաշվի առնելով ոչ միայն զուտ տեխնիկական հարցերը, այլև սոցիալական և տնտեսական գործոնները։ Համաշխարհային պրակտիկայում կիրառվում է ատոմակայանների կանգնեցման երեք տարբերակ՝ անհապաղ դեմոնտաժ (ապասարքավորում), տարկետում և հողալցում։

Տարբերակներից որևէ մեկի ընտրությունը կախված է քաղաքական դրդապատճառներից, շրջակա միջավայրի անվտանգության ապահովման և պաշտպանության պայմաններից, ինչպես նաև տարածքի պայմաններից և ֆինանսական հնարավորություններից։ Հայաստանի համար որպես ամենանպատակահարմար տարբերակ ընտրվել է ԱԷԿ-ի տարկետված դեմոնտաժի ռազմավարությունը, ինչը թույլ կտա ծախսերը բաշխել մի քանի տարիների վրա և մեղմացնել ֆինանսական ծանրաբեռնվածությունը։ Այս մոտեցման համար հիմք են հանդիսացել ՄԱԳԱՏԵ-ի առաջարկությունները և մի շարք ներքին պատճառներ։

Ինչպես հետևում է Ռազմավարությունից, ՀԱԷԿ-ը շահագործումից դուրս բերելու գործընթացի ընդհանուր արժեքը կազմում է 238,75 մլն. եվրո։ Նախնական ժամանակացույցի համաձայն, 2012-2016թթ.-ի միջև ընկած ժամանակահատվածում նախատեսվում է պատրաստվել այս գործընթացի արտոնագրմանը, իսկ 2016-2048թթ. ընկած հատվածում կատարվելու են ատոմակայանը շահագործումից դուրս բերելու, անվտանգ պահելու, ինչպես նաև շենքերի և կառույցների ապասարքավորման, ԱԷԿ-ի տարածքի վերականգնման աշխատանքները։ Ոչ միջուկային սարքավորումների դեմոնտաժի փուլի իրականացման համար անհրաժեշտ է 34,3 մլն. եվրո, սարքավորումները ռադիկալներից մաքրելու համար՝ 36,25 մլն. եվրո, իսկ ռադիկալներից մաքրվելու կարիք չունեցող սարքավորումները շարքից դուրս բերելու համար՝ 40 մլն. եվրո։

Էներգետիկայի նախարարի խոսքով, Ռազմավարության մշակումը ենթադրում է տարբեր երկրների և դոնորների երևան գալը, որոնք կարող են կազմակերպել այս գործընթացը։ ՀՀ վարչապետ Սերժ Սարգսյանը դեկտեմբերի 10-ին Բրյուսելում տեղի ունեցած Եվրամիության միասնական արտաքին քաղաքականության և անվտանգության քաղաքականության հարցերով գերագույն ներկայացուցիչ Խավիեր Սոլանայի հետ հանդիպմանը հույս է  հայտնել, որ ԵՄ-ն կաջակցի Հայաստանին Հայկական ԱԷԿ-ը փակելու հարցում, նշելով, որ երկիրն ի վիճակի չէ ինքնուրույն լուծել այս խնդիրը։ Իր կողմից Սոլանան խոստացավ քննարկել հնարավոր աջակցություն ցուցաբերելու հարցը։ Ցուցադրական է նաև այն, որ Հայաստանում Եվրոհանձնաժողովի գործերի ժամանակավոր հավատարմատար Ռաուլ դե Լուցենբերգերը մինչ այդ հայտարարել էր, որ ԵՄ-ն պատրաստակամ է Հայաստանի հետ շարունակել էներգետիկ ոլորտում ընթացող երկխոսությունը, հատկապես ԱԷԿ-ը փակելու հարցում։

ՀՀ էներգետիկայի նախարարության նախնական տվյալներով, այսօրվա դրությամբ ստեղծված հիմնադրամի հաշվին արդեն կուտակվել է ավելի քան 1 մլն. դոլար։ Միաժամանակ, Հիմնադրամի կառավարման խորհուրդը նախատեսում է փաստաթղթի նախագիծ պատրաստել՝ ֆինանսավորման տարբեր աղբյուրներից կուտակումների հետևողական իրականացման մասին։  Երկրում նկատվում է նաև որոշակի ակտիվացում նոր ատոմային էնեգաբլոկի կառուցման հարցի շուրջ։ Ավելի վաղ Արմեն Մովսիսյանը հայտարարել էր, որ հաշվի առնելով Հայաստանում էլեկտրաէներգիայի սպառման ծավալների աճը, հաջորդ 15-20 տարիների ընթացքում նախատեսվում է ԱԷԿ-ի նոր բլոկի հզորությունն ապահովել մինչև 1000 ՄՎտ, ընդ որում դրա շինարարությունը կարժենա մոտավորապես 2 մլրդ. դոլար։

Այս նախագիծն իրականացնելու համար արտասահմանից կապիտալ բերելու նպատակով Հայաստանի խորհրդարանը օրենսդրությամբ չեղյալ է համարել նոր ատոմային բլոկների տնօրինման իրավունքի պետական մենաշնորհը։ Արմեն Մովսիսյանը վստահ է, որ միջազգային ներդրողները բավականին շահագրգիռ են հանրապետությունում նոր ատոմային էներգաբլոկի կառուցման նախագծում մասնակցության մեջ։ Իսկ վերջերս տեղի ունեցավ շրջակա միջավայրի վրա նոր ատամոկայանի ազդեցության նախնական գնահատականների ծրագրերի մշակման ոլորտում հայ-ամերիկյան համաձայնագրի ստորագրումը, որի շրջանակներում ԱՄՆ կառավարությունը Հայաստանին կտրամադրի 2 մլն. դոլար՝ նոր ատոմային բլոկի շինարարության տեխնիկա-տնտեսական հիմնավորման մշակման համար։

Արմեն Մովսիսյանը տեղեկացերլ է, որ ստորագրված փաստաթղթի համաձայն, աշխատանքները նախատեսվում է ավարտել 2008թ. սեպտեմբերին, որից հետո սկսվելու են երկամյա նախագծային աշխատանքները։ Այս կապակցությամբ նախարարը վստահություն է հայտնել, որ Հայաստանում ատոմային նոր էներգաբլոկի կառուցման անմիջական աշխատանքները հնաարվոր է ավարտել հինգ տարվա ընթացքում, այսինքն՝ նույնիսկ ժամանակացույցից առաջ ընկնելով։

Միաժամանակ, Մովսիսյան կարծիք է հայտնել, որ ենթակառույցների առումով Հայաստանում նոր ատոմային բլոկի շինարարությունը նպատակահարմար է իրականացնել ներկայումս գործող ԱԷԿ-ի տեղում։ «Այս տարածքում արդեն գոյություն ունի ամբողջական ենթակառույց, որը կարելի է առավելագույն ծավալով օգտագործել նոր ատոմային էներգաբլոկի շինարարության և շահագործման համար»,- նշել նա։

Այս կարծիքը պաշտպանում են նաև սեյսմոլոգ-փորձագետները։ Մասնավորապես, ՀՀ ԳԱԱ երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի տնօրեն Արկադի Կարախանյանը նշել է, որ ՄԱԳԱՏԵ-ի խիստ հսկողության ներքո բազմիցս կատարվել են երկրաբանական կայունության հետազոտություններ, ինչպես նաև կատարվել է ՀԱԷԿ-ի տարածքի սեյսմիկ և հրաբխային գնահատումը։ ՄԱԳԱՏԵ-ի փորձագետները հրաբխային վտանգի հավանականությունը շատ ցածր են գնահատել՝ գրեթե բացառելով ատոմակայանի տակ ուժեղ երկրաշարժի սպառնալիքը։ --0—

Ելենա Դավիդյան, ԱՄԻ «Նովոստի-Արմենիա»

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը:
16:48
07 Սեպտեմբերի 2016
Բարեփոխումներ վերևից. Հայաստանում սպասում են կառավարության հրաժարականին
Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության սպասվող հրաժարականի մասին խոսում են ինչպես անխուսափելի ինչ-որ բանի մասին: