482.26
+0.64
516.89
-1.62
7.57
+0.02
-3
Եղանակը Երևանում
Հայ
Ղարաբաղյան «թավուտները»՝ Ղազախստանի «տափաստաններում»
19:52
15 Օգոստոսի 2007

Ադրբեջանական քարոզչությունը փորձում է Աստանայում Ադրբեջանի և Ղազախստանի նախագահներ Ալհամ Ալիևի և Նուրսուլթան Նազարբաևի երկկողմանի հանդիպման արդյունքում օգոստոսի 7-ին ընդունված հռչակագրի որոշ կետեր ներկայացնել որպես պաշտոնական Բաքվի ևս մեկ դիվանագիտական հաղթանակ։ Ընդ որում, ադրբեջանցի դիվանագետները տարածում են հստակ ապատեղեկատվության՝ ցանկալին ներկայացնելով որպես իրականություն։ 

Մասնավորապես, ադրբեջանական ԶԼՄ-ների տեղեկության համաձայն, Ղազախստանում Ադրբեջանի դեսպան Լյաթիֆ Ղանդիլովը հայտարարել է, որ Ալիևի և Նազարբաևի ամփոփիչ հայտարարության մեջ իբրև թե ասվում է, որ «չնայած ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդի չորս բանաձևերի, որոնք կարգադրում են անվերապահորեն դուրս հանել հայկական զորամիավորումները Ադրբեջանի պաշարված  տարածքներից, Հայաստանը շարունակում է տարածաշրջանում օկուպացիոն քաղաքականություն վարել»։

Ակնհայտ է, որ պաշտոնական փաստաթղթի նման «ազատ» մեկնաբանությունը կամ, ավելի պարզ ասած, փաստերի նենգափոխումը հեռուն գնացող նպատակներ ունի։ Այս կերպ Բաքուն, իր դեսպանի շուրթերով, ձգտում է ցույց տալ, որ իր համար ապահովել է Ղազախստանի աջակցությունը Ղարաբաղյան հարցում՝ փորձելով ստվեր գցել հաջող կերպով զարգացող հայ-ղազախական հարաբերությունների վրա, չմտածելով այն մասին, որ այս կերպ  ղազախական կողմին դնում է անհարմար դրության մեջ։

Հիմնավոր լինելու համար, հարգելի ընթերցողին ծանոթացնեմ ադրբեջանա-ղազախստանյան հռչակագրի ղարաբաղյան հիմնահարցին վերաբերող կետերին։ Դրանցում, մասնավորապես, նշվում է, որ «լիովին կիսելով հանդերձ ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդի համապատասխան հռչակագրերը, ԵԱՀԿ Լիսաբոյնան գագաթնաժողովի երեք սկզբունքները, կողմերը կարևորում են հայ-ադրբեջանական, լեռնայինղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը խաղաղ ճանապարհով, որը հիմնված է  ինքնորոշման սկզբունքների, տարածքային ամբողջականության և պետության սահմանների անձեռնմխելիության միջազգային իրավունքի համընդհանուր սկզբունքների և նորմերի վրա։ Կողմերը ընգծում են ԵԱՀԽ Մինսկի խմբի կողմից հայ-ադրբեջանական, լեռնայինղարաբաղյան հակամարտության շուտափույթ խաղաղ կարգավորման ուղղությամբ արդյունավետ և վճռական գործողոթյուններ ձեռնարկելը»։

Հռչակագրի տեքստը տեղակայված է Ղազախստանի նախագահի պաշտոնական կայքում։ Ինչպես տեսնում ենք այստեղ ոչ մի խոսք չկա «Ադրբեջանի օկուպացված տարածքների» և «Հայաստանի օկուպացիոն քաղաքականության» մասին։

Բայցևայնպես, չի կարելի առանց մեկնաբանության թողնել որոշ անթույլատրելի ձևակերպումներ, որոնք հռչակագրի մեջ են մտել հավանաբար ղազախստանյան կողմի անուշադրության հետևանքով։

Մասնավորապես, փաստաթղթի վրա աշխատող ղազախստանյան իրավագետներին և  դիվանագետներին պետք է հիշեցնել, որ «ԵԱՀԿ Լիսաբոնի գագաթնաժողովի երեք սկզբունքներ» ըստ էության գոյություն չունեն։

Այն, ինչ Բաքվում անվանում են «լիսաբոնյան սկզբունքներ»՝  ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ բանավոր հայտարարություն, որն արվել է ԵԱՀԿ գործող նախագահի կողմից ադրբեջական կողմի շանտաժի արդյունքում 1996թ-ի դեկտեմբերին Եվրոպայում տեղի ունեցած Անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության լիսաբոնյան գագաթնաժողովում։

Ավելին, բանավոր հայտարարությունն արվել է միայն այն բանից հետո, երբ Ադրբեջանը սպառնացել է վետո դնել գագաթնաժողովի ողջ ամփոփիչ փաստաթղթի վրա։

Հարկ է նշել, որ այդ հայտարարությունը չի մտցվել գագաթնաժողովի ամփոփիչ փաստաթղթի մեջ և այդպես էլ մնացել է իրավական ուժ չունեցող ԵԱՀԿ  գործող նախագահի անձնական կարծիքը, որը խոսում էր առաջին դեմքով՝ օգտագործելով «ես» դերանունը։

Հայտարարելով այսպես կոչված «լիսաբոնյան սկզբունքների» պաշտպանության մասին, որոնք դեռևս անցած դարում համաշխարհային դիվանագիտության արխիվ էին ուղարկվել և թաղվել փոշու հաստ շերտի տակ, Ղազախստանը ակամայից մասնակցում է դրանք վերակենդանացնելու ադրբեջանական փորձերին։ Այդ փորձերն ի սկզբանե դատապարտված են անհաջողության, քանի որ Լիսաբոնում հնչեցված այն ժամանակվա ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական կարծիքը որպես հնություն էր դիտվում դեռևս 1996-ին, չնայած այն բանին, որ որոշակի ժամանակահատվածով արգելակեց ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացը։ Էլ ինչ ասենք համաշխարհային և, մասնավորապես, հարավ-կովկասյան տարածաշրջանի արդի իրողությունների մասին։

Ղազախստանյան գործընկերներին հարկ է հիշեցնել նաև, որ հայ-ադրբեջանական հակամարտություն իրավագիտական տեսանկյունից գոյություն չունի։ Կա հակամարտություն Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության և Ադրբեջանի միջև, որի պատճառն այն է, որ ադրբեջանական կողմը չի ցանկանում ճանաչել միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքները, մասնավորապես՝ ազգերի ինքնորոշման իրավունքը։

Հենց լեռնայինղարաբաղյան, այլ ոչ թե հայ-ադրբեջանական հակամարտությունն է նշված մի շարք միջազգային փաստաթղթերում, այդ թվում հիշատակված ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդի հռչակագրի կետերում, որոնց մեջ խոսվում է հենց հայկական ուժերի մասին։

Բացի այդ, ՄԱԿ-ի ԱԽ-ի որոշումները խնդրի համապարփակ լուծման կոչ են անում, և անթույլատրելի է ենթատեքստից կտրել, ադրբեջանական կողմի համար իբրև թե ձեռնտու առանձին հատվածները։

Բացի այդ, հռչակագրում նշվում է հակամարտության կարգավորման կարևորությունը միջազգային իրավունքի համընդհանուր սկզբունքների և նորմերի հիման վրա։

Չգիտես ինչու առանձին հիշատակվում է միայն սկզբունքներից մեկը՝ տարածքային ամբողջականությունն ու սահմանների անձեռնմխելիությունը, և ոչինչ չի ասվում մյուս՝ ոչ պակաս հիմնարար և արդի աշխարհում առավել առաջնային սկզբունքի մասին, որը նախատեսում է ազգերի ինքնորոշման իրավունք։

Այն մասին, որ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ժամանակ ազգերի ինքնորոշման իրավունքն անպայման նկատի է առնվելու, արդեն խոսում են միջազգային հեղինակավոր կազմակերպությունների, այդ թվում՝ ԵՄ-ի բոլոր ներկայացուցիչները։

Ընդ որում պետք է հավելել, որ Լեռնային-Ղարաբղի կարգավիճակը ոչ մի առնչություն չունի Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության հետ։

Ղարաբաղը Ադրբեջանի կազմի մեջ է մտել 1921-ին,  Կովկասյան Հեղկոմի կենտկոմի բյուրոյի կողմից, որը որևէ իրավասություն և իրավունք չուներ փոփոխելու այն ժամանակ դեռևս իրավաբանորեն անկախ Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանները։

1991-ին Լեռնային-Ղարաբղը դուրս եկավ Ադրբեջանի կազմից, կատարելով ԽՍՀՄ 1990-ի ապրիլի 3-ին ընդունված «ԽՍՀՄ կազմից միության անդամ հանրապետության դուրս գալու հետ կապված հարցերի լուծման կարգավորման մասին» օրենքի բոլոր պահանջները։

Այդ օրենքի համաձայն, ինքնավար հանրապետությունները և ինքնավար միավորումները պահպանում էին ԽՍՀՄ կազմում մնալու կամ նրա կազմից դուրս գալու մասին ինքնուրույն որոշում կայացնելու, ինչպես նաև սեփական պետաիրավական կարգավիճակի մասին խնդրի առաջադրման իրավունքը։

1991-ի դեկտեմբերի 10-ին, ԽՍՀՄ պաշտոնական փլուզումից առաջ, Լեռնային Ղարաբաղում միջազգային դիտորդների ներկայությամբ տեղի ունեցավ հանրաքվե, որի արդյունքում բնակչության ճնշող մեծամասնությունը՝ 99,89%-ը կողմք քվեարկեց Ադրբեջանից լիակատար անկախության օգտին։

Ադրբեջանի հանրաքվեն, որը կոչված էր օրինականացնել 1991-ի հոկտեմբերի 18-ին ընդունված «Ադրբեջանի պետական անկախության մասին սահմանադրական դրույթը», տեղի ունեցավ 1991-ի դեկտեմբերի 29-ին, արդեն ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո։

Հետևաբար, եթե հիմնվենք խորհրդային օրենսդրության վրա, իսկ այլ օրենքներ այն ժամանակ պարզապես գոյություն չունեին, ստացվում է, որ նոր անկախ Ադրբեջանի իրավասությունը չէր տարածվում Լեռնային Ղարաբաղի վրա։

Եվ վերջում կցանկանայինք, որպեսզի նման պատահականություններն ու բացթողումները չմթագնեն Հայաստանի և Ղազախստանի իսկապես բարեկամական և փոխշահավետ համագործակցությունը, որի բարձր մակարդակի մասին է վկայում նաև այն փաստը, որ Հայաստանը համաձայնել է պաշտպանել ԵԱՀԽ նախագահության Ղազախստանի թեկնածությունը։--0—

Գագիկ Բաղդասարյան, «Նովոստի-Արմենիա» գործակալություն

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
14:53
07 Դեկտեմբերի 2016
Սպիտակի երկրաշարժ. 28 տարվա կյանք մահից հետո
Հայաստանի պատմության մեջ ամենասարսափելի և ավերիչ երկրաշարժի օրից անցել է 28 տարի: Երկրաշարժի հետևանքով ավերվեցին Սպիտակը, Լենինականը (Գյումրի), Կիրովականը (Վանաձոր), Ստեփանավանը և հարյուրավոր այլ բնակավայրեր: Զոհվեց 25 հազար մարդ, 19 հազարը հաշմանդամ դարձավ, շուրջ կես միլիոնը  մնաց անօթևան:
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը: