480.74
+0.03
511.65
+0.46
7.48
-0.03
+1
Եղանակը Երևանում
Հայ
Կա՞, արդյոք, ելք կոսովյան փակուղուց
11:40
25 Հուլիսի 2007

Չորեքշաբթի Բեռլինում Կոսովոյի հարցով զբաղվող Կոնտակտային միջազգային խմբի դիվանագետներն առաջին անգամ կհավաքվեն նոր ձևաչափով և նոր լիազորություններով։ Սկսած 2005 թ. վերջից Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի և Ֆրանսիայի ներկայացուցիչները ավանդաբար պատրաստում էին իրենց առաջարկությունները՝ ՄԱԿ ԱԽ-ում քննարկման համար։ Եվ միայն դրանից հետո, այդ քննարկումների արդյունքներով, փաստաթղթերը ետ էին վերադառնում Կոնտակտային խումբ՝ հետագա մշակման համար։

Այժմ իրավիճակը արմատապես փոխվել է։ Անցած ուրբաթ ՄԱԿ ԱԽ-ն քննարկումից հանեց միջազգային հսկողությամբ Կոսովոյին անկախություն տվող բանաձևի նախագիծը, որը պատրաստել էին ԱՄՆ-ն և Եվրոմիությունը։  Նախկինում այս նախագիծը ստացել էր Կոնտակտային խմբի անդամների ճնշող մեծամասնության աջակցությունը՝ բացառությամբ Ռուսաստանի։ Կոնտակտային խմբում Մոսկվան չունի վետոյի իրավունք, դրա համար փաստաթուղթը ներկայացվեց ՄԱԿ ԱԽ-ում։ Սակայն հետագա ընթացք այն չստացավ։ Նրա հեղինակները չհամարձակվեցին քվեարկության դնել բանաձևի նախագիծը այն բանից հետո, երբ ՄԱԿ-ում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցիչ Վիտալի Չուրկինը հայտարարեց, որ Մոսկվան «պատրաստ չէ ոչ աջակցել այդ բանաձևի ընդունմանը և ոչ էլ ձեռնպահ մնալ դրա քվեարկության ժամանակ»։ Սա կանխորոշում էր վետո, և Կոսովոյի անկախության կողմնակիցները նահանջեցին՝ հանձնարարելով ընթացքի շարունակությունը Կոնտակտային խմբին։  

Սակայն նրանք նահանջեցին դեպի նախօրոք պատրաստած դիրքեր։ Կոնտակտային խմբի վեց անդամներից հինգը միանշանակ կողմ են Կոսովոյի սերբական տարածաշրջանի անկախությանը՝ ի հակառակ Բելգրադի։ ԱՄՆ դիրքորոշումը շատ լավ հայտնի է։ Այս երկուշաբթի այդ դիրքորոշումը ևս մեկ անգամ հաստատեց ԱՄՆ պետքարտուղար Քոնդոլիզա Ռայսը՝ Վաշինգտոնում ընդունելով կոսովյան անջատողականների պատվիրակությանը՝ շրջանի նախագահ Ֆատմիր Սեյդիուի գլխավորությամբ։ Ք. Ռայսի խոսքերով, Կոսովոն «այսպես, թե այնպես» ձեռք կբերի անկախություն, ընդ որում, Սպիտակ Տունը պատրաստ է ընդունել այն միակողմանիորեն։ Ինչ վերաբերում է Եվրոպան ներկայացնող Կոնտակտային խմբի անդամներին, ապա նրանք մտադիր են համախմբված կերպով ներկայանալ Եվրամիության անունից։ Ու թեև այդ կազմակերպությունում ոչ բոլորն են հիացած  կոսովյան անկախությամբ, հատկապես Լոնդոնը, Փարիզը, Բեռլինը և Հռոմը մյուսներից առավել ակտիվ են տրամադրված՝ Սերբիայից նրա վաղեմի հողերի 15%-ի անջատման համար։   

Նույնպիսի կարծիք ունի նաև ԵՄ ղեկավարությունը։ Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ժոզե Մանուել Բարոզուն հայտարարել է, որ թեև ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի հատուկ դեսպանորդ Մարտի Ախտիսաարիի ծրագիրը չստացավ ՄԱԿ ԱԽ աջակցությունը, հենց այն և նրա՝ Կոսովոյի վերահսկվող անկախության վերաբերյալ վճռորոշ դիրքորոշումը պետք է ընկած լինեն հետագա բանավեճերի հիմքում։ Այսպիսով, կարելի է ենթադրել, որ ԱՄՆ-ն և ԵՄ-ը կփորձեն Կոնտակտային խումբը վերածել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի նմանակի, սակայն արդեն առանց ռուսական վետոյի, որպեսզի «առաջ հրեն» իրենց համար շահեկան որոշումները։

Միաժամանակ, Կոսովոյի կարգավիճակի բանաձևի նախագծի քվեարկության՝ ՄԱԿ ԱԽ-ի մերժումը ամենևին էլ չի նշանակում, որ Միացյալ Ազգերն ինքնամեկուսացվեցին կոսովյան հակամարտության կարգավորման ընթացքից։ Ինչպես հաստատեցին իրենք՝ չկայացած բանաձևի հեղինակները, Կոնտակտային խումբը պետք է ոչ այնքան մշակի Կոսովոյի կարգավիճակի պարամետրերը, որքան կազմակերպի Բելգրադի և կոսովյան ինքնավարության իշխանությունների միջև բանակցությունների նոր փուլը։ Այլ խոսքերով, նա պետք է դառնա յուրօրինակ հավաքական միջնորդ։

Ի դեպ, եվրոպական մայրաքաղաքներում  նաև այլ կարծիքներ են արտահայտվում։ Գերմանիայի ԱԳ նախարար Ֆրանկ-Վալտեր Շտայնմայերն առաջարկում է, որպեսզի լինի երեք միջնորդ՝ մեկական ներկայացուցիչ ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի և ԵՄ-ի կողմից։ Կան կողմնակիցներ, որպեսզի միջնորդական գործընթացներն իր վրա վերցնի անձամբ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Պան Գի Մունը։ Իսկ Լյուքսեմբուրգի ԱԳ նախարար Ժան Ասելբորնն ընդհանրապես համոզված է, որ աշխատանքը սկսելուց առաջ Կոնտակտային խումբը պետք է սպասի՝ մինչև ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը  նրան կօժտի մանրակրկիտ մշակված մանդատով։

Այնուամենայնիվ, այժմ մեկ բան արդեն պարզ է. ինչ որոշումներ էլ ընդունի Կոնտակտային խումբը, դրանք, ի տարբերություն ՄԱԿ ԱԽ բանաձևի, չեն ունենա պարտադրող ուժ ոչ ՄԱԿ-ի, ոչ էլ կոսովյան հակամարտության կողմերի համար։ Ավելին, ունեցած ոչ պաշտոնական տեղեկատվության համաձայն, Ռուսաստանի և Կոնտակտային խմբի մյուս անդամների միջև սուր տարաձայնությունների առկայության պատճառով, դիվանագետները կարող են պայմանավորվել՝ ընդհանրապես չմտնելով Կոսովոյի ապագա կարգավիճակի կոնկրետ պարամետրերի քննարկման մեջ, այլ բոլոր ջանքերն ուղղեն՝ Բելգրադի և Պրիշտինայի դիրքորոշումները մերձեցնելու ուղղությամբ։ Սակայն այստեղ գոյություն ունի մեկ վճռորոշ պահ։ 

Ալբանացիների կարծիքով, հայտարարված բանակցությունները անիմաստ են, քանի որ «Ախտիսաարիի ծրագիրը» առանց այդ էլ տալիս է նրանց հնարավոր առավելագույնը՝ ընդհուպ մինչև անդամակցություն ՄԱԿ-ին և ԵՄ-ին։ Ինչ վերաբերում է Սերբիային, ապա այնտեղ ապավինում են ոչ թե ալբանացիների հետ պայմանավորվածություններին, այլ նրան, որ միջազգային հանրությունը չի ցանկանա վտանգավոր նախադեպ ստեղծել աշխարհում անջատողականների համար։ Եվ, վերջին հաշվով, նրանք ապավինում են Ռուսաստանի վետոյին՝  ՄԱԿ ԱԽ-ում։

Նման տարբերակը թեև բացառված չէ, սակայն քիչ հավանական է։ ՄԱԿ ԱԽ անդամները կրկին լրջորեն կզբաղվեն Կոսովոյի կարգավիճակի հարցով այն դեպքում, եթե Բելգրադի և Պրիշտինայի միջև բանակցությունները հանգեցնեն ինչ-որ կոնկրետ արդյունքների։ Հակառակ և առավել հավանական դեպքում ալբանացի անջատողականների առաջնորդները կհայտարարեն անկախությունը միակողմանիորեն։ Այս ակցիայի ամսաթիվն արդեն որոշված է՝ նոյեմբերի 28-ը, երբ   հարևան Ալբանիան նշում է պետական տոնը՝ Դրոշի օրը։ Դրանից հետո իրավիճակը Կոսովոյում և Բալկաններում ընդհանրապես կարող է գնալ ամենաանկանխատեսելի ուղիով։ Չի բացառվում, որ սկսվի «Մեծն Ալբանիայի» և «Մեծն Սերբիայի» շուրջ «հողերի բռնի միավորում»՝ միաժամանակ Բոսնիայի և Հերցեգովինայի, Մակեդոնիայի և Չեռնոգորիայի անկմամբ։--0—

Պյոտոր Իսկենդերով, Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի Սլավոնագիտության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, «ՌԻԱ Նովոստիի» համար

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
13:47
30 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ–ն կարդիականացվի
Հայաստանի խորհրդարանը չորեքշաբթի արտահերթ նիստի ընթացքում առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի նախագիծը։
19:38
29 Նոյեմբերի 2016
ՀՀ կառավարությունը դեկտեմբերին կաշխատի արտակարգ ռեժիմով
ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի մոտ տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ նախարարությունների և գերատեսչությունների ղեկավարներն ու ներկայացուցիչները ներկայացրել են վերջին երկու ամիսների ընթացքում կատարված աշխատանքների հաշվետվությունները:
18:34
29 Նոյեմբերի 2016
Հակաբիոտիկներ միայն դեղատոմսով. կողմ և դեմ
Հայաստանում 2016 թ.-ի դեկտեմբերի 15-ից ուժի մեջ կմտնեն «Դեղերի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնք նախատեսում են դեղատոմսով վաճառվող մի շարք դեղամիջոցների վաճառքի խստացում: Այս կապակցությամբ «Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը փորձել է պարզել, ինչպիսի դրական և բացասական հետևանքներ դա կունենա բնակչության համար:
20:30
27 Նոյեմբերի 2016
«Երկրաշարժը» պառակտեց Հայաստանը. գլուխգործո՞ց, թե՞ խեղաթյուրում
«Երկրաշարժ» ռուսական ֆիլմը, որի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ օրերս Հայաստանում, բավականին բուռն արձագանքի արժանացավ ինչպես հանդիսատեսի, այնպես էլ կինեմատոգրաֆիստների շրջանում։
15:14
13 Նոյեմբերի 2016
Շուրջ 150 հազար ծառ է տնկվել Երևանում վերջին մի քանի տարվա ընթացքում. քաղաքապետ
Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում թե՛ համաքաղաքային և թե՛, ընդհանրապես, սեզոնային ծառատունկերի շրջանակում շուրջ 150 հազար ծառ և թուփ է տնկվել մայրաքաղաքում:
17:58
02 Նոյեմբերի 2016
Մոսկովյան դպրոց հայկական շեշտադրումով. ո՞րն է խնդիրը
Վերջին օրերին Մոսկվայի հայկական համայնքի աղմկահարույց իրադարձություններից մեկը դարձավ տեղեկությունն այն մասին, որ «Միջմշակութային հաղորդակցությունների թիվ 1650 դպրոցում» խնդիրներ են ծագել։ Դպրոցի աշակերտների մեծամասնությունը հայեր են։ Եվ դպրոցը մտադիր են միաձուլել մեկ այլ դպրոցի հետ։
01:27
22 Հոկտեմբերի 2016
Շուտով ընտրություններ են. խորհրդարանի թարմացումն անխուսափելի է
Գարնանը Հայաստանում սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ:
16:52
21 Հոկտեմբերի 2016
ՀՀ ԱԺ-ն ընդունեց կառավարության ծրագիրը
ՀՀ ԱԺ–ն ուրբաթ արտահերթ նիստի ժամանակ հավանություն տվեց կառավարության նոր ծրագրին: Ծրագրին կողմ է քվեարկել 85 պատգամավոր, դեմ` 7, իսկ 6-ը ձեռնպահ են մնացել:
15:48
13 Հոկտեմբերի 2016
Երևանում բացվել է «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)
Հինգշաբթի Երևանում բացվել է Սպառազինությունների և պաշտպանական տեխնոլոգիաների «ArmHiTec-2016» առաջին միջազգային ցուցահանդեսը:
15:49
03 Հոկտեմբերի 2016
Պաշտպանության «քաղաքացիական» նախարար. անցում մեխանիկական կառավարման
Հայաստանի նոր կառավարությունն ամբողջովին ձևավորված է։ Սեպտեմբերի 13–ին մեկնարկած գործընթացը, երբ իր պաշտոնը ստանձնեց վարչապետ, Երևանի նախկին քաղաքապետ Կարեն Կարապետյանը, ավարտվեց հոկտեմբերի 3–ին` առանցքային գերատեսչությունների` Արտգործնախարարության և Պաշտպանության նախարարության ղեկավարների նշանակմամբ։  

17:41
22 Սեպտեմբերի 2016
Քառորդ դար անկախություն. Հայաստանի ձեռքբերումներն ու անհաջողությունները
Նախօրեին Հայաստանը նշեց երկրի անկախության հռչակման 25-ամյակը:
16:48
07 Սեպտեմբերի 2016
Բարեփոխումներ վերևից. Հայաստանում սպասում են կառավարության հրաժարականին
Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության սպասվող հրաժարականի մասին խոսում են ինչպես անխուսափելի ինչ-որ բանի մասին: