485.25
-0.08
569.44
-2.72
8.18
-0.02
-3
Եղանակը Երևանում
Հայ
Կա՞, արդյոք, ելք կոսովյան փակուղուց
11:40
25 Հուլիսի 2007

Չորեքշաբթի Բեռլինում Կոսովոյի հարցով զբաղվող Կոնտակտային միջազգային խմբի դիվանագետներն առաջին անգամ կհավաքվեն նոր ձևաչափով և նոր լիազորություններով։ Սկսած 2005 թ. վերջից Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի և Ֆրանսիայի ներկայացուցիչները ավանդաբար պատրաստում էին իրենց առաջարկությունները՝ ՄԱԿ ԱԽ-ում քննարկման համար։ Եվ միայն դրանից հետո, այդ քննարկումների արդյունքներով, փաստաթղթերը ետ էին վերադառնում Կոնտակտային խումբ՝ հետագա մշակման համար։

Այժմ իրավիճակը արմատապես փոխվել է։ Անցած ուրբաթ ՄԱԿ ԱԽ-ն քննարկումից հանեց միջազգային հսկողությամբ Կոսովոյին անկախություն տվող բանաձևի նախագիծը, որը պատրաստել էին ԱՄՆ-ն և Եվրոմիությունը։  Նախկինում այս նախագիծը ստացել էր Կոնտակտային խմբի անդամների ճնշող մեծամասնության աջակցությունը՝ բացառությամբ Ռուսաստանի։ Կոնտակտային խմբում Մոսկվան չունի վետոյի իրավունք, դրա համար փաստաթուղթը ներկայացվեց ՄԱԿ ԱԽ-ում։ Սակայն հետագա ընթացք այն չստացավ։ Նրա հեղինակները չհամարձակվեցին քվեարկության դնել բանաձևի նախագիծը այն բանից հետո, երբ ՄԱԿ-ում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցիչ Վիտալի Չուրկինը հայտարարեց, որ Մոսկվան «պատրաստ չէ ոչ աջակցել այդ բանաձևի ընդունմանը և ոչ էլ ձեռնպահ մնալ դրա քվեարկության ժամանակ»։ Սա կանխորոշում էր վետո, և Կոսովոյի անկախության կողմնակիցները նահանջեցին՝ հանձնարարելով ընթացքի շարունակությունը Կոնտակտային խմբին։  

Սակայն նրանք նահանջեցին դեպի նախօրոք պատրաստած դիրքեր։ Կոնտակտային խմբի վեց անդամներից հինգը միանշանակ կողմ են Կոսովոյի սերբական տարածաշրջանի անկախությանը՝ ի հակառակ Բելգրադի։ ԱՄՆ դիրքորոշումը շատ լավ հայտնի է։ Այս երկուշաբթի այդ դիրքորոշումը ևս մեկ անգամ հաստատեց ԱՄՆ պետքարտուղար Քոնդոլիզա Ռայսը՝ Վաշինգտոնում ընդունելով կոսովյան անջատողականների պատվիրակությանը՝ շրջանի նախագահ Ֆատմիր Սեյդիուի գլխավորությամբ։ Ք. Ռայսի խոսքերով, Կոսովոն «այսպես, թե այնպես» ձեռք կբերի անկախություն, ընդ որում, Սպիտակ Տունը պատրաստ է ընդունել այն միակողմանիորեն։ Ինչ վերաբերում է Եվրոպան ներկայացնող Կոնտակտային խմբի անդամներին, ապա նրանք մտադիր են համախմբված կերպով ներկայանալ Եվրամիության անունից։ Ու թեև այդ կազմակերպությունում ոչ բոլորն են հիացած  կոսովյան անկախությամբ, հատկապես Լոնդոնը, Փարիզը, Բեռլինը և Հռոմը մյուսներից առավել ակտիվ են տրամադրված՝ Սերբիայից նրա վաղեմի հողերի 15%-ի անջատման համար։   

Նույնպիսի կարծիք ունի նաև ԵՄ ղեկավարությունը։ Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ժոզե Մանուել Բարոզուն հայտարարել է, որ թեև ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի հատուկ դեսպանորդ Մարտի Ախտիսաարիի ծրագիրը չստացավ ՄԱԿ ԱԽ աջակցությունը, հենց այն և նրա՝ Կոսովոյի վերահսկվող անկախության վերաբերյալ վճռորոշ դիրքորոշումը պետք է ընկած լինեն հետագա բանավեճերի հիմքում։ Այսպիսով, կարելի է ենթադրել, որ ԱՄՆ-ն և ԵՄ-ը կփորձեն Կոնտակտային խումբը վերածել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի նմանակի, սակայն արդեն առանց ռուսական վետոյի, որպեսզի «առաջ հրեն» իրենց համար շահեկան որոշումները։

Միաժամանակ, Կոսովոյի կարգավիճակի բանաձևի նախագծի քվեարկության՝ ՄԱԿ ԱԽ-ի մերժումը ամենևին էլ չի նշանակում, որ Միացյալ Ազգերն ինքնամեկուսացվեցին կոսովյան հակամարտության կարգավորման ընթացքից։ Ինչպես հաստատեցին իրենք՝ չկայացած բանաձևի հեղինակները, Կոնտակտային խումբը պետք է ոչ այնքան մշակի Կոսովոյի կարգավիճակի պարամետրերը, որքան կազմակերպի Բելգրադի և կոսովյան ինքնավարության իշխանությունների միջև բանակցությունների նոր փուլը։ Այլ խոսքերով, նա պետք է դառնա յուրօրինակ հավաքական միջնորդ։

Ի դեպ, եվրոպական մայրաքաղաքներում  նաև այլ կարծիքներ են արտահայտվում։ Գերմանիայի ԱԳ նախարար Ֆրանկ-Վալտեր Շտայնմայերն առաջարկում է, որպեսզի լինի երեք միջնորդ՝ մեկական ներկայացուցիչ ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի և ԵՄ-ի կողմից։ Կան կողմնակիցներ, որպեսզի միջնորդական գործընթացներն իր վրա վերցնի անձամբ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Պան Գի Մունը։ Իսկ Լյուքսեմբուրգի ԱԳ նախարար Ժան Ասելբորնն ընդհանրապես համոզված է, որ աշխատանքը սկսելուց առաջ Կոնտակտային խումբը պետք է սպասի՝ մինչև ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը  նրան կօժտի մանրակրկիտ մշակված մանդատով։

Այնուամենայնիվ, այժմ մեկ բան արդեն պարզ է. ինչ որոշումներ էլ ընդունի Կոնտակտային խումբը, դրանք, ի տարբերություն ՄԱԿ ԱԽ բանաձևի, չեն ունենա պարտադրող ուժ ոչ ՄԱԿ-ի, ոչ էլ կոսովյան հակամարտության կողմերի համար։ Ավելին, ունեցած ոչ պաշտոնական տեղեկատվության համաձայն, Ռուսաստանի և Կոնտակտային խմբի մյուս անդամների միջև սուր տարաձայնությունների առկայության պատճառով, դիվանագետները կարող են պայմանավորվել՝ ընդհանրապես չմտնելով Կոսովոյի ապագա կարգավիճակի կոնկրետ պարամետրերի քննարկման մեջ, այլ բոլոր ջանքերն ուղղեն՝ Բելգրադի և Պրիշտինայի դիրքորոշումները մերձեցնելու ուղղությամբ։ Սակայն այստեղ գոյություն ունի մեկ վճռորոշ պահ։ 

Ալբանացիների կարծիքով, հայտարարված բանակցությունները անիմաստ են, քանի որ «Ախտիսաարիի ծրագիրը» առանց այդ էլ տալիս է նրանց հնարավոր առավելագույնը՝ ընդհուպ մինչև անդամակցություն ՄԱԿ-ին և ԵՄ-ին։ Ինչ վերաբերում է Սերբիային, ապա այնտեղ ապավինում են ոչ թե ալբանացիների հետ պայմանավորվածություններին, այլ նրան, որ միջազգային հանրությունը չի ցանկանա վտանգավոր նախադեպ ստեղծել աշխարհում անջատողականների համար։ Եվ, վերջին հաշվով, նրանք ապավինում են Ռուսաստանի վետոյին՝  ՄԱԿ ԱԽ-ում։

Նման տարբերակը թեև բացառված չէ, սակայն քիչ հավանական է։ ՄԱԿ ԱԽ անդամները կրկին լրջորեն կզբաղվեն Կոսովոյի կարգավիճակի հարցով այն դեպքում, եթե Բելգրադի և Պրիշտինայի միջև բանակցությունները հանգեցնեն ինչ-որ կոնկրետ արդյունքների։ Հակառակ և առավել հավանական դեպքում ալբանացի անջատողականների առաջնորդները կհայտարարեն անկախությունը միակողմանիորեն։ Այս ակցիայի ամսաթիվն արդեն որոշված է՝ նոյեմբերի 28-ը, երբ   հարևան Ալբանիան նշում է պետական տոնը՝ Դրոշի օրը։ Դրանից հետո իրավիճակը Կոսովոյում և Բալկաններում ընդհանրապես կարող է գնալ ամենաանկանխատեսելի ուղիով։ Չի բացառվում, որ սկսվի «Մեծն Ալբանիայի» և «Մեծն Սերբիայի» շուրջ «հողերի բռնի միավորում»՝ միաժամանակ Բոսնիայի և Հերցեգովինայի, Մակեդոնիայի և Չեռնոգորիայի անկմամբ։--0—

Պյոտոր Իսկենդերով, Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի Սլավոնագիտության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, «ՌԻԱ Նովոստիի» համար

Loading...
Թեմատիկ նյութեր
Բաժնի այլ նյութեր
15:26
19 Հոկտեմբերի 2017
Ծեծել, թե չծեծել. Հայաստանում քննարկվում է ընտանեկան բռնության օրենքի նախագիծը
Փաստաթուղթը հայ հասարակությանը բաժանել է երկու ճամբարի. նախագծի կողմնակիցները կարծում են, որ բռնությունը պետք է պատժվի, իսկ հակառակորդները վստահ են, որ այն լուրջ հարված է հասցնում հայկական ընտանեկան ավանդույթներին։
20:04
09 Հոկտեմբերի 2017
Եվրասիական գործընկերության համաժողով. հիմնական թրենդները, նախագծերը և հույսերը
Հոկտեմբերի 5–7–ը Երևանում կայացավ Եվրասիական գործընկերության երկրորդ միջազգային համաժողովը։
16:30
03 Սեպտեմբերի 2017
Հետահայաց ամառ. ամենաաղմկոտ իրադարձությունները Հայաստանում
Այն հարցին, թե ինչպես անցավ ամառը, Հայաստանի բնակիչները, ամենայն հավանականությամբ, կպատասխանեն` «շատ շոգ էր»:
19:40
31 Մայիսի 2017
Օձերի անսպասելի «գրոհը» Հայաստանում. պատճառներ և հետևանքներ
Վերջին ժամանակներում Հայաստանի մայրաքաղաքում հաճախակի են դարձել օձերի հայտնաբերման դեպքերը:
19:07
30 Մայիսի 2017
Մրրիկ Մոսկվայում. արդյո՞ք տարերքը կհասնի Հայաստան
Մոսկվայի տարածքում մոլեգնած ուժեղ մրրիկը լուրջ վնաս է հասցրել Ռուսաստանի մայրաքաղաքին` քանդելով տանիքներ, կանգառներ, Դոնսկոյ վանքի տապանաքարերը:
11:08
30 Մայիսի 2017
Հայաստան. միֆ և իրականություն
Կյանքիս մեծ մասն ապրելով Սփյուռքում՝ հաճախ նկատել եմ մեր հայրենակիցների յուրահատուկ վերաբերմունքը Հայաստանի նկատմամբ:
20:10
23 Մայիսի 2017
«Արևային» հարձակում. ինչպե՞ս փրկվել մելանոմայից. փորձագետների խորհուրդները
Ամեն տարի մայիսին աշխարհի տարբեր երկրներում նշվում է Մելանոմայի դեմ պայքարի համաշխարհային օրը։
17:51
14 Մայիսի 2017
Հայաստանի ձախողումը «Եվրատեսիլ 2017»–ում. սոցցանցերի առաջին արձագանքները
Հայ երգչուհի Արծվիկը նախօրեին Ուկրաինայի մայրաքաղաքում անցկացված «Եվրատեսիլ 2017» երգի միջազգային մրցույթում զբաղեցրել է ընդամենը 18–րդ տեղը:
19:10
25 Ապրիլի 2017
ԱՄՆ նախագահները և Հայոց ցեղասպանությունը. մեծ քաղաքականություն VS պատմական արդարություն
Յուրաքանչյուր տարի ապրիլի 24-ին աշխարհասփյուռ հայությունը քարացած հետևում է` արդյոք ԱՄՆ նախագահը ապրիլի 24-ին նվիրված իր ավանդական ելույթում «ցեղասպանություն» կանվանի՞ Օսմանյան կայսրությունում 1,5 մլն հայերի ոչնչացումը, թե ոչ:
14:43
24 Ապրիլի 2017
Թուրք «Շերլոկ Հոլմսը» Հայոց ցեղասպանության անհերքելի ապացույց է գտել
Թուրք պատմաբան Թաներ Աքչամը գտել է ցեղասպանության անհերքելի ապացույց, որը «ծխացող ատրճանակ» է անվանել։
15:25
11 Ապրիլի 2017
Հայրենադարձի success story. միասին կարող ենք ամեն ինչ (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ, ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը որպես «Vartanush Grandma» տուրօպերատորի լրատվական գործընկեր շարունակում է մասնակցությունը «Back to Armenia» նախագծին: