484.45
-0.06
527.28
+8.56
8.65
+0.04
+3
Եղանակը Երևանում
Հայ
Ինչու է փոխվում եղանակը. Տարբերակներ
15:07
18 Հուլիսի 2007

Ռուսաստանում՝ փոթորիկներ, ԱՄՆ՝ սարսափելի հրդեհ, Արգենտինայում՝ ձյուն։ Մոլորակը ավելի ու ավելի հաճախ է ենթարկվում ամենատարբեր անոմալ երևույթների հարձակմանը. դրանք գլոբալ տաքացման անհերքելի նշաններն են։

Տաքացման խնդրի ավանդական հայացքը բերում է նրան, որ Երկրի մթնոլորտը կազմված է տարբեր գազերի խառնուրդից, որոնց մի մասը պատկանում է «ջերմոցայիններին» (СО2, մեթան), որը ընդունակ է կլանել ջերմային ճառագայթները։ Արևի լույսը անցնում է մթնոլորտի միջով, հասնում է Երկրի մակերևույթին և տաքացնում է։ Բայց դեպի տիեզերք դրանց հակառակ ճանապարհին խոչընդոտում են հենց ջերմոցային գազերը։ Այս երևույթը ստացել է «ջերմոցի էֆեկտ» անվանումը՝ սովորական ջերմոցի համարժեքով։  Հանածո վառելանյութի այրման հետևանքով, ինչը կազմում է ժամանակակից քաղաքակրթության բնապահպանական հիմքը, ջերմոցի էֆեկտը ուժգնանում է, և Երկրի կլիման տաքանում է։

Գլոբալ տաքացման այլընտրանքային մտահղացումների հեղինակները հիմնականում համաձայն չեն ջերմոցային գազերի խտության բարձրացման մեջ անթրոպոգեն գործոնի դերի գնահատականի հետ։ Որպես այս գազերի հնարավոր աղբյուր դիտարկվում է, օրինակ, օվկիանոսի հրաբխայնությունը (Նիկոլայ Յասամանով, МГУ)։ Միջօվկիանոսային ժայռաբեկորների միջով հատակի մակերևույթի վրա նստում է  կպչուն թաղանթային նյութ (Երկրի թաղանթը երկրակեղևի և միջուկի միջև եղած թաղանթն է)։ Այս նյութի ջրօքսիդացման ժամանակ մեթան է առաջանում։ Այն բարձանում է մակերևույթի վրա, այնուհետև հեռանում է դեպի մթնոլորտ, որտեղ թթվածնի հետ ռեակցիայի մեջ մտնելով կազմում է СО2 գազը։

Մթնոլորտում ածխաթթու գազի խտության ավելցմանը տալիս են նաև այլ բացատրություններ։ Օրինակ, հայտնի ռուս աշխարհագրագետ, ՌԳԱ թղթակից-անդամ Անդրեյ Կապիցը, քննադատելով տաքացման ավանդական կոնցեպցիան, մատնանշում է այն, որ ջերմափոխանակման պրոցեսները երկրի մթնոլորտում շատ ավելի բարդ են, քան տնամերձ ջերմոցինը։ Նրա կարծիքով, ածխաթթու գազի խտացումը հանդիսանում է ոչ թե պատճառ, այլ կլիմայի տաքացման հետևանք։ Իր տեսանկյունը Կապիցը հիմնավորում է նրանով, որ օվկիանոսում լուծվող ածխաթթու գազը մի քանի անգամ բարձրացնում է դրա բաղադրությունը մթնոլորտի մեջ։ Տաքանալու ժամանակ ածխաթթու գազը սկսում է անջատվել օվկիանոսից, ինչը հանգեցնում է մթնոլորտի բաղադրության մեջ դրա խտացման աճին։

Օրիգինալ է ջերմոցային էֆեկտի ադիաբատիկ տեսությունը, որն առաջարկել է Օլեգ Սորոխտինը՝ Պ.Պ. Շիրիշովի անվան օվկիանոսագիտության ինստիտուտի աշխատակիցը։ Գիտնականը կասկածի տակ է դնում մթնոլորտի ջերմոցային էֆեկտի գոյությունն ընդհանրապես։  Նա պնդում է, որ մթնոլորտի ածխաթթու գազով կամ մեթանով հագեցվածությունը հանգեցնում է տաքության տեղափոխմանը մթնոլորտի ավելի վերին շերտեր, և, հետևաբար, բերում է սառեցման, այլ ոչ թե տաքացման։

Այդ դեպքում ի՞նչն է հանդիսանում գլոբալ տաաքցման պատճառը։ Խաբիբուլո Աբդուսամատովի կարծիքով (ՌԱՆ Պուլկովյան աստղադիտարան), պատասխան ստանալու համար պետք է ուշադրություն դարձնել Արևի վրա։ Երկրի կլիման կախված է արևից ստացված էներգիայի քանակից. Եթե այն ավելացել է, ապա ջերմաստիճանն էլ կբարձրանա։ Գլոբալ տաքացումը, ինչպես ենթադրում է գիտնականը, պայմանավորված է արևի ճառագայթած էներգիայի ուժգնության տևողությունից։ Այդ աճի պատճառ են հանդիսանում արևի միջուկի ջերմաստիճանային փոփոխությունները, և համապաատսխանաբար, Արևի չափի և լուսատվության աստիճանի փոփոխությունները։ Ընթացիկ պահին արևի լուսատվությունն արդեն գերազանցել է առավելագույնը և 2015թ.-ից հետո պետք է սպասել Երկրի գհամընդհանուր ջերմաստիճանի դանդաղ անկման։ 2035-2045թթ. արևի լուսատվությունը կհասնի նվազագույնին, դրանից հետո հարկավոր է սպասել սառեցման։

Տաքացման այլընտրանքային կոնցեպցիաների թիվը, որոնք առաջարկում են թե հայրենական և թե արտասահմանցի գիտնականները, սրանով չի սահմանափակվում։ Մյուս կոնցեպցիաների մեջ խոսվում է ամպային ծածկույթի դերի, մթնոլորտային աերոզոլների ազդեցության, տիեզերական ճառագայթների ազդեցության, հին ժամանակներում գիսաստղի հետ բախման հետևանքների և այլ երևույթների մասին։

Իմ կարծիքով, խնդրի օպտիմալ մոտեցում կարելի է համարել ԿՓՓՄԽ (Կլիմայի փոփոխության գծով փորձագետների միջկառավարական խումբ) մոտեցումը։ Նա իր հաշվետվությունների կազման մեջ նեգրավում է ամենատարբեր գիտական ոլորտների աշխատակիցների՝ նրանցից պահանջելով տաքացման պրոցեսների համալիր դիտարկում։ ԿՓՓԽՄ վերջին, թվով չորրորդ հաշվետվության մեջ, որը հրապարակվել է 2007թ. սկզբին, դիտարկվում և քննարկվում են տաքացման պրոցեսի վրա ազդող թե անթրոպոգեն և թե շատ այլ բնական գործոնները։

Այս տրամաբանության վրա է հիմնվում ՄԱԿ կլիմայի փոփոխության մասին շրջանակաձև կոնվենցիան, ինչպես նաև դրան վերաբերվող Կիոտյան արձանագրությունը, որը ծրագիր է մշակում «ջերմոցային գազերի» արտանետումները կրճատելու ուղղությամբ։ Ինչպե՞ս կարելի է նվազեցնել մթնոլորտի վրա անթրոպոգեն ծանրաբեռնվածությունը։ Էներգիայի տնտեսման և արդյունաբերության էներգոարդյունավետության բարձրացման հաշվին, էներգիայի այլընտրանքային և վերականգված աղբյուրների օգտագործման, անտառների խնայողության, մարդկային հասաարկության ընդհանուր տեխնոլոգիական և բնապահպանական մշակույթի մակարդակը բարձրացնելու միջոցով։ --0—

Loading...
Թեմատիկ նյութեր

Բաժնի այլ նյութեր
19:10
25 Ապրիլի 2017
ԱՄՆ նախագահները և Հայոց ցեղասպանությունը. մեծ քաղաքականություն VS պատմական արդարություն
Յուրաքանչյուր տարի ապրիլի 24-ին աշխարհասփյուռ հայությունը քարացած հետևում է` արդյոք ԱՄՆ նախագահը ապրիլի 24-ին նվիրված իր ավանդական ելույթում «ցեղասպանություն» կանվանի՞ Օսմանյան կայսրությունում 1,5 մլն հայերի ոչնչացումը, թե ոչ:
14:43
24 Ապրիլի 2017
Թուրք «Շերլոկ Հոլմսը» Հայոց ցեղասպանության անհերքելի ապացույց է գտել
Թուրք պատմաբան Թաներ Աքչամը գտել է ցեղասպանության անհերքելի ապացույց, որը «ծխացող ատրճանակ» է անվանել։
15:25
11 Ապրիլի 2017
Հայրենադարձի success story. միասին կարող ենք ամեն ինչ (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ, ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)
«Նովոստի-Արմենիա» գործակալությունը որպես «Vartanush Grandma» տուրօպերատորի լրատվական գործընկեր շարունակում է մասնակցությունը «Back to Armenia» նախագծին:
22:11
07 Մարտի 2017
Ռուսական «դեսանտ» Հայաստանում կամ կրկին Ադրբեջանին ռուսական զենքի վաճառքի մասին
Հայկական տեղեկատվական դաշտը կրկին փոթորկոտ է։
16:47
01 Մարտի 2017
2017–ի մարտ. ինը տարի անց, կամ անցյալից չքաղված դասեր
Հայաստանում այսօր նշվում է նորագույն պատմության ամենաողբերգական օրերից մեկը։
15:05
24 Հունվարի 2017
Ինչու Թրամփը պետք է ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը. American Thinker
American Thinker հայտնի պարբերականը հրապարակել է «Forbes», «The National Interest» և «Ռուսաստանը գլոբալ քաղաքականությունում» ամսագրերի սյունակագիր, ամերիկագետ Արեգ Գալստյանի հոդվածը:


15:30
19 Հունվարի 2017
10 տարի առանց Հրանտ Դինքի
2017 թ.–ի հունվարի 19–ին լրանոմ է «Ակոս» հայ–թուրքական թերթի խմբագիր Հրանտ Դինքի սպանության 10–րդ տարելիցը։ Դինքի սպանությունը ցնցեց ողջ քաղաքակիրթ աշխարհը։
16:53
18 Հունվարի 2017
Հանգստացնող միջոց Բաքվի համար
ախորդ օրն ադրբեջանական դիվանագիտության համար ձախողված էր: ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովին անկեղծության կոչելուն ուղղված ադրբեջանցի քարոզիչների փորձը հաջողվեց, սակայն արդյունքը լրիվ հակառակն էր և շոկի ենթարկեց Բաքվին։
20:08
17 Հունվարի 2017
Բաքուն փորձում է ռուսական դիվանագիտության համբերությունը
Արցախ այցելելու և, այսպես կոչված, «սև ցուցակը» շրջանցելով Բաքու մեկնելու համար ռուս–իսրայելցի բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինին Ադրբեջան արտահանձնման հասնելու փորձն ադրբեջանական դիվանագիտության համար անհաջողության վերածվեց։
14:04
11 Հունվարի 2017
2016 թ.–ի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը «Նովոստի–Արմենիայից»
«Նովոստի–Արմենիա» գործակալությունը ներկայացնում է նախորդ տարի ամենաընթերցված նյութերի թոփ տասնյակը։
14:31
27 Դեկտեմբերի 2016
2016 թ.–ի տասը գլխավոր մարզական իրադարձություններն ըստ «Նովոստի–Արմենիա» գործակալության
2016 թվականն ամենանշանակալից տարիներից էր անկախ Հայաստանի սպորտային պատմության ընթացքում։
15:13
23 Դեկտեմբերի 2016
Տոներն են մոտենում. հինգ վայր Հայաստանում` Նոր տարվա կատարյալ տոնախմբության համար
Արդեն դեկտեմբերի երկրորդ կեսն է, ինչը նշանակում է, որ Նոր 2017 տարին արդեն շատ մոտ է: