528.1
7.2
475.94
+34
Եղանակը Երևանում
Հայ
15:20 | 22 Հուլիսի 2019
Ինչպե՞ս առաջին օգնություն ցուցաբերել օձի խայթոցի դեպքում
1
Խիստ զգոնություն

Հայաստանում ձևավորված աննախադեպ ջերմաստիճանային ֆոնի հետևանքով նկատվում է օձերի ակտիվացում, որոնք վտանգավոր են ոչ միայն բնության գրկում հանգստանալիս կամ դաշտային աշխատանքների ժամանակ, այլև բնակավայրերում։ Այդ պատճառով կարևոր է իմանալ առաջին օգնություն ցուցաբերելու կանոններն օձի խայթոցի դեպքում։

ՀՀ ԱՆ հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ազգային կենտրոնի Ոչ վարակիչ հիվանդությունների համաճարակաբանության բաժնի փորձագետ Շողիկ Ավետիսյանը խորհուրդ է տալիս լինել հատկապես զգոն ինչպես բնության գրկում, այնպես էլ փակ տարածքներում, իսկ օձի խայթոցի դեպքում անհապաղ ցուցաբերել առաջին օգնություն մինչև բժիշկների ժամանումը։

Змея


2
Վտանգավոր օձերի տեսակները

Հայաստանում հանդիպող թունավոր օձերից են տափաստանային իժը, դարևսկու իժը, փոքրասիական իժը և անդրկովկասյան գյուրզան։ Ակտիվ գյուղատնտեսական կամ շինարարական աշխատանքները ստիպում են օձերին տեղաշարժվել, լքել նախկին բնակավայրերը և թաքնվել մարդկանց ավելի մոտ «թաքստոցներում»՝ տների նկուղներում, տնամերձ այգիներում, ինչու չէ նաև զբոսայգիներում, ինչպես նաև եղանակի տաքացմամբ՝ օձերը շոգ եղանակին դուրս են գալիս թաքստոցից և «փորձում են» գտնել ավելի զով, ստվերոտ տեղ, դրանով ավելի հավանական դարձնում մարդկանց հետ «շփումը»:

Гюрза змея

3
Ինչ է անում օձը մարդուն հանդիպելիս

Օձերը մարդկանց վրա չեն հարձակվում, ընդհակառակը, մարդկանց պատահելիս աշխատում են արագորեն հեռանալ, իսկ խայթում են միայն այն դեպքում, երբ մարդն անզգուշորեն ոտքը դնում է օձի վրա կամ փորձում է բռնել: 

Հարձակվելուց առաջ օձերը սպառնագին դիրք են ընդունում, փաթաթվում օղակ-օղակ, գլուխը ներս քաշում: Եթե մարդը հանգիստ կանգնի, օձը ոչ մի վնաս չի տա, բայց եթե կտրուկ որևէ շարժում կատարի, օձը գլուխը մեծ արագությամբ դուրս կհանի և կայծակնորեն կխայթի: Խայթելուց հետո մեծ մասամբ օձը շտապում է հեռանալ, սակայն կարող է կրկին հարձակվել և խայթել:

змея тренер.jpg


4
Թույնի ազդեցությունն ու թունավորման առաջին ախտանիշները

Խայթոցից հետո օձի թույնը ներարկվում է մարդու մարմին, աստիճանաբար ի հայտ են գալիս հետևյալ նշանները՝ խայթոցի տեղում ցավ և այրոց, կարմրություն, մաշկի գույնի փոփոխություն, այտուց, որը հետզհետե տարածվում է ամբողջ մարմնով: Տուժածը զգում է սաստիկ թուլություն, գլխապտույտ, սրտխառնոց, արյունահոսություն բերանից, քթից և հետանցքից, տեսողության և խոսքի խանգարումներ, վերջույթների մկանների թուլություն կամ զգայունության կորուստ, շնչառության խանգարումներ։

Օձերի խայթոցի դեպքում տուժածի վիճակի ծանրության աստիճանը կախված է հետևյալ գործոններից՝ օձի տեսակից, չափից, տարիքից, օձի թույնի քանակից, տարվա եղանակից, խայթոցի տեղակայումից։

змея ужалила укус.jpg
5
Ինչպես խուսափել խայթոցից

Օձի խայթոցից խուսափելու համար հարկավոր է զբոսնելիս խուսափել բարձր խոտերից, հագնել երկար, ազատ տաբատ, երկարաթև շապիկ և տաբատի փողքերը դնել գուլպայի կամ կոշիկների մեջ։ Խորհուրդ է տրվում նաև հագնել երկարաճիտ և ամուր կոշիկներ։ 

Օձի պատահելիս պետք է չտրորել , չանհանգստացնել նրան, ետ դառնալ նույն ճանապարհով և լինել ուշադիր։ Օձերը լսում են հողի ցնցումները, տատանումները: Եթե քայլում եք այնպիսի վայրերով, որտեղ կարող են օձեր լինել, ապա վերցրեք ծանր փայտ և հարվածեք հողին:

человек в ботинках лес.jpg

6
Ինչ անել օձի խայթոցի դեպքում

Եթե օձը հասցրել է խայթել, ապա պետք է սահմանափակել տուժածի շարժումները (պառկեցնել կամ նստեցնել նրան), հանել տուժածի վրայից բոլոր ճնշող իրերը և զարդերը. ինչպես նաև նեղ հագուստը, քանի որ արագ կարող է այտուց զարգանալ և տարածվել: Եթե օձը խայթել է վերջույթը, ապա պետք է անշարժացնել այն։ Տուժածին խմեցնել մեծ քանակությամբ հեղուկ (հյութ, թան, թեյ և այլն)։

Առաջին օգնությունից հետո հարկավոր է ահազանգել կամ կազմակերպել տուժածի պասիվ (պատգարակով կամ աթոռի վրա նստած) արագ տեղափոխումը մոտակա հիվան­դանոց, որտեղ նրան արդեն մասնագիտական օգնություն կցուցաբերեն և հակաթույն կներարկեն։ Ցանկալի է, որ հակաթույնի առաջին դեղաչափը հիվանդը ստանա գոնե 6 ժամվա ընթացքում։

змея ужалила укус.jpg

7
Ինչ է արգելվում անել օձի խայթոցի դեպքում

Օձի խայթոցի դեպքում արգելվում է խայթած վերջույթին՝ վերքից վերև, լարան կամ ժգուտ դնել: Խայթոցի տեղում կտրվածք անել, սառույց դնել կամ այրել։ Տուժածին ալկոհոլ առաջարկել, տալ ուժեղ ազդող դեղամիջոցներ, քանի որ դրանք թույլ չեն տա ճիշտ գնահատել նրա օբյեկտիվ վիճակը:

Медицина, больница, лаборатория, донор, СПИД ВИЧ

8
«Թունավոր» վիճակագրություն
Տարեսկզբից Հայաստանում արձանագրվել է օձի խայթոցից թունավորման 67 դեպք, որից Երևան քաղաքում՝ 10, մարզերում՝ 57: 2018 թվականի նույն ժամանակահատվածում արձանագրվել է օձի խայթոցից թունավորման 49 դեպք, որից Երևան քաղաքում՝ 10, մարզերում՝ 29: Օձի խայթոցից թունավորումների թիվը բարձր է հատկապես Վայոց Ձորի, Արագածոտնի, Արմավիրի և Կոտայքի մարզերում:

Змея